Τετάρτη, 30 Μαρτίου 2016

Αλήτις Τσαλαχούρη, "Το Καρουσέλ του Τσε Γκεβάρα"




Εκτροχιασμένα βλέμματα

− Εκτροχιασμένα βλέμματα − Θέλουν ν’ αλλάξουν τον κόσμο συθέμελα − Τα κυνηγούν οι Αρχές στα πέρατα − Όταν ζορίσει ο κλοιός με καρφιά ένστολα − Σε έρημα χωριά − Απέραστα − Παίζουνε ρώσικη ρουλέτα − Ενταφιάζουν χαμένους τους σε πεύκα − Αν θες να τα κοιτάζεις − Και αίμα να στάζουνε τα δέντρα − Γράψε μου σύντομα με νέα − Εκτροχιασμένα βλέμματα − Τα κυνηγούν οι Αρχές στα πέρατα − Θέλουν ν’ αλλάξουν τον κόσμο συθέμελα




ΚΥΝΗΓΟΣ ΚΥΠΑΡΙΣΣΙΩΝ

Κέρμα στο δρόμο δεν βρίσκει μια φορά − Με το εφάπαξ μακρόχρονης δουλείας − Ψιλά μακράς οικονομίας − Αγρό αγοράζει για να χτίσει − Για να πεθάνει μες τη φύση − Τριγυρισμένο δε από ουρανομήκη κυπαρίσσια − Το αποκτάει με αγωνία − Μα όταν ξαναπάει το σπίτι να τοιχίσει − Τα κυπαρίσσια δρεπανιασμένα από τη ρίζα − «Αυτά δεν ήταν στη δική μας συμφωνία − Προσοδοφόρα δική μου ήτανε ξυλεία» του λέει κοφτά η ιδιοκτησία − Φρενοπληγής τα αναζητεί πια στα πλοία ως ιστία ή ως έπιπλα σε σπίτια −




Από τη συλλογή «Το Καρουσέλ του Τσε Γκεβάρα», εκδ. Οδός Πανός, 2016



Δευτέρα, 28 Μαρτίου 2016

Δημήτρης Γ. Παπαστεργίου, "Ο πλανήτης των προσφύγων"




Ο ΠΛΑΝΗΤΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ

Θα ’ρθει μια μέρα
που δε θα μας τρομάζει το παγωμένο πέλαγος
αλλά τα παγωμένα βλέμματα των ανθρώπων

που δε θα μας τρομάζουν το κρύο και οι λάσπες
αλλά οι κρύες καρδιές και οι λάσπες στα λόγια τους

Θα ’ρθει μια μέρα
που θα απλώνουμε τα χέρια μας
για να συλλέξουν καταφρόνια κι αλητεία

Μας φυλάει μια γωνιά ο χρόνος
όπου θα λέμε: είμαστε άνθρωποι,
σε μάτια που θα μας βλέπουν ως νεφρά
γεννητικά όργανα
και ισχνά πορτοφόλια

Κι ούτε μια μικρή γωνιά για μας
στον πλανήτη των προσφύγων

Τι με κοιτάτε;
Πρόσφυγες είμαστε όλοι
από τώρα δε με αναγνωρίζετε;





Το ποίημα «Ο πλανήτης των προσφύγων», διαβάστηκε στην εκδήλωση «Αλληλεγγύη, η εκδίκηση του καλού». 14 ποιητές, 24 ηθοποιοί και 3 μουσικοί ένωσαν τη φωνή τους την Κυριακή 27 Μαρτίου, με αφορμή την Παγκόσμια Μέρα Θεάτρου στο Φουαγιέ του Βασιλικού Θεάτρου, 16.00-18.00. Τρεις τέχνες, η υποκριτική, η ποίηση και η μουσική, ενώθηκαν γύρω από έναν κοινό σκοπό:
ΝΑ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΘΟΥΝ ΤΡΟΦΙΜΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ.
Ανάλογη εκδήλωση έγινε ταυτόχρονα και στην Αθήνα: Green Park, Mαυροματαίων 22, στο Πεδίον Άρεως.

Σάββατο, 26 Μαρτίου 2016

Γιώργος Χριστοδουλίδης, "Πληγείσες περιοχές"




ΣΠΑΣΜΕΝΑ ΠΟΔΗΛΑΤΑ

Ο πατέρας τους έφτιαχνε τα σπασμένα ποδήλατα
      της γειτονιάς.
Έρχονταν και περαστικοί κάποτε, του έφερναν.
Τα δυο παιδιά του έτρεχαν πέρα-δώθε ξυπόλητα
      και ρακένδυτα
− στα μάτια τους έλαμπε η περιπέτεια
και το τέλος της.
Όλη μέρα έτρεχαν
αυτός πνιγμένος στη δουλειά
δεν τα ’χανε απ’ τα μάτια του
όμως μια κοφτερή στιγμή
που το αδόκητο δρεπάνιζε τα σύθαμπα
στο τυφλό σημείο
όταν ο αυχένας αδυνατεί να στρίψει
του ξέφυγαν
καβάλησαν δυο σέλες
με τρυπημένους τροχούς
ξεχαρβαλωμένες καδένες
διαλυμένα φρένα
κι ανέβηκαν στο ψηλότερο σημείο των ονείρων.
Στη μεγάλη κατηφόρα των χρωμάτων
εκεί που συνήθως
όλα τα ξυπόλητα παιδιά την παθαίνουν
δεν τα κατάφεραν.
Τα γύρεψε μάταια
ο πατέρας τους
− ο ανήλιαγος.
Τα γύρεψε βουβά.
Μόνο αυτός τα γύρεψε.

Αυτά και άλλα περιστατικά
συμβαίνουν σε αφώτιστα μέρη.




OΙ ΕΠΙΖΩΝΤΕΣ

Όσοι συνέρχονται
έχουν παραμορφωμένα πρόσωπα
κομμένα μέλη
και τους λείπει το προηγούμενο κοίταγμα.
Βυθίζονται σε ζάλη αφρισμένη
και τα λόγια τους γίνονται πουλιά
που δεν έχουν φωλιές.
Βλέπουν τις σπίθες ως ηλιαχτίδες
τις πληγές ως λάθος του τεχνίτη
και τα θύματα
ως αγγέλους που αποκοιμήθηκαν.
Βλέπουν τη σκηνή του δυστυχήματος
χωρίς τη φρίκη.
Ακριβώς όπως οι επιζώντες
μιας ήσυχης μέρας
— πολλών ήσυχων ημερών.




Η ΗΛΕΚΤΡΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΛΗΘΗΣ

Ο ερχομός της στην πόλη
έφερε δονήσεις
που προκάλεσαν διακοπές
στην ηλεκτροδότηση της λήθης
της λήθης του έρωτα
και αρρυθμίες στην καθημερινή διεκπεραίωση
πολυκαιρισμένων συνηθειών
ενώ οι λάμψεις
που προείκαζε σε προπορευόμενους ορίζοντες
στην αντανάκλαση μελλοντικών αιώνων
πολιορκούσαν απροσδόκητα
το εικονικό φρούριο του.
Εκείνες τις μέρες λοιπόν
που ήξερε ότι δεν θα είναι πολλές
όπως ένα πιάτο τριαντάφυλλα
που ρευστοποιούνται σε συναισθήματα
απέφευγε να πλησιάζει
τα ψηλά παράθυρα των πάνω ορόφων
τους φωταγωγούς που μέσα τους
η παιδική περιέργειά μας
σκοτώθηκε πολλές φορές
τις ταράτσες του ουρανοξύστη αδύνατου
με την ουρανομήκη σιωπή των ευρισκόμενων
σε απρόσιτες κορυφές
όλα εκείνα τα αρχιτεκτονικά κολαστήρια των πόλεων
που τα επινόησαν
όσοι λίγο αγάπησαν ή αγαπήθηκαν
και που χωρίς να καταλάβεις
έχεις ήδη ενσωματωθεί
στην κυριαρχία του βάθους τους
όταν με πετρόχτιστη αδιαφορία
συχνά ενθαρρύνουν
μια διαδοχική σειρά
σχεδόν πραγματικών σου πτώσεων.




ΜΠΛΕ ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Τώρα γράφω μπλε ιστορίες
μου είπε η Αγγέλα.
Πρώτα έγραφα κόκκινες
όμως με τον καιρό κουράζονται τα χρώματα
κι αφήνουνε το βάψιμο στις λέξεις.
Έτσι συμβαίνει και με τους ανθρώπους:
Πριν σαπίσουν νομίζουν ότι αλλάζουν.
Υποψιάζομαι ότι αυτή η ιστορία θα τελειώσει
      σε αναπόφευκτο γκρίζο
σαν θλιμμένη παρέλαση βετεράνων
που μόλις σιγήσει η μπάντα
τους ρίχνουν πίσω σε μισοσκαμμένους τάφους.
Αλλά πες μου, σου αρέσουν;
Μου αρέσουν, της είπα.
Εγείρουν τις αισθήσεις ένα μέτρο πάνω από τη γη.
Όση δηλαδή είναι η απόσταση χώματος-ουρανού
αν την έχεις διανύσει χιλιάδες φορές.





Από τη συλλογή «Πληγείσες περιοχές», εκδ. Μελάνι 2016

Τετάρτη, 23 Μαρτίου 2016

Μια γιορτή για την Άνοιξη και την Ποίηση




Με μια βραδιά αφιερωμένη στην Άνοιξη και στη νιότη γιόρτασαν ο Ποιητικός Πυρήνας και οι φίλοι του την Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης την Κυριακή 20-3-2016 στην «Sala» του πολυχώρου Ελιά στην Βέροια.
Ήταν μια βραδιά από αυτές, που μόνον όταν φτάνουν στο τέλος τους συνειδητοποιείς την ιδιαιτερότητά τους. Η επιτυχία του εγχειρήματος, να συνοδοιπορήσουν μαθητές, καθηγητές και λογοτέχνες, ώστε να φέρουν με επιτυχία εις πέρας μια μουσικοποιητική παράσταση, δεν μπορεί παρά να αφήνει στα χείλη όλων ένα χαμόγελο ικανοποίησης. Μικρές δημιουργικές ομάδες συνέθεσαν μια μεγάλη ποιητική συντροφιά που απέσπασε εν τέλει το χειροκρότημα του κοινού που κατέκλυσε ασφυκτικά την μεγάλη αίθουσα.
Οι ποιητές του Ποιητικού Πυρήνα, Βασίλης Δασκαλάκης, Δημήτρης Καρασάββας, Σούλης Λιάκος, Παύλος Παρασκευαΐδης, Δημήτρης Γ. Παπαστεργίου και Ιγνάτης Χουβαρδάς, διάβασαν κείμενα για την Άνοιξη. Σκοπός τους όμως ήταν να δώσουν τον κύριο ρόλο στα βλαστάρια της πόλης τους που για δύο περίπου μήνες προετοιμάζονταν να γίνουν μέρη και εικόνες ποιητικών συνθέσεων.
Έτσι, η «Ποιητική Ομάδα» του 1ου Λυκείου, αποτελούμενη από τους Δημήτρη Κογκέζο, Ελένη Μελιοπούλου, Αριστείδη Σιδηρόπουλο, Ευαγγελία Σοφοπούλου, Ιωάννα Τζίκα, Ηρώ Τροχίδου, Κωνσταντίνα Τσέου, Στεφανία Χριστοδουλίδου και Μαρία Θεοχαροπούλου στο τραγούδι, με υπεύθυνους καθηγητές τους φιλολόγους Ροδούλα Κοκελίδου και Αλέξανδρο Ζαφειρόπουλο, δραματοποίησε όμορφα το «Όνειρο θερινού μεσημεριού» του Γιάννη Ρίτσου.
Η «Ομάδα δραματοποιημένης ποίησης» του 5ου ΓΕΛ Βέροιας, αποτελούμενη από τους Χρήστο Καλαϊτζίδη, Αργύρη Μισιρλή, Μαρία Νταμοτσίδου, Μάρθα Ορφανίδου, Ράνια Πανταζή, Άρτεμη Παπαδημητρίου, Χρύσα Παπαδοπούλου, Τζένη Πασίδου, Βάνα Σιδηροπούλου, Ελευθερία Τσαουσίδου και Κωνσταντίνο Τύπο, με υπεύθυνες τις καθηγήτριες Ολυμπία Μπέτσα, φιλόλογο και Βίκυ Κουκάρα πληροφορικό, δραματοποίησε αποσπάσματα από το «Ημερολόγιο ενός αθέατου Απριλίου» του Οδυσσέα Ελύτη.
Το δρώμενό της εμπλούτισε με τις εξαιρετικές αποδόσεις της, η Μουσική Ομάδα του 5ου ΓΕΛ Βέροιας, αποτελούμενη από τους Νικολέτα Τσαμπούρη, Δημήτρη Τσολακίδη, Ασημίνα Σελάμι και με υπεύθυνο καθηγητή τον Γιάννη Γεωργουδάκη, φυσικό.
Με συνθέσεις εμπνευσμένες από την Άνοιξη, των Γ. Μαρκόπουλου, Ν. Βενετσάνου, Δ. Σαββόπουλου, Μ. Θεοδωράκη κ.ά. γεφύρωνε τον λόγο και τα δρώμενα, το Μουσικό Σχήμα, αποτελούμενο από τους Κώστα Γεωργίου, Μαρία Γεωργίου, Μάριο Δασκαλάκη, Γεωργία Παπανίδου και Χρήστο Τρέβλα.
Την όλη εκδήλωση συντόνισε άψογα η Ευγενία Καβαλλάρη, φιλόλογος, πρόεδρος του Συνδέσμου Φιλολόγων Ημαθίας.

Ο Ποιητικός Πυρήνας ευχαριστεί θερμά τους φίλους της ποίησης που γέμισαν ασφυκτικά την «Sala» της Ελιάς, καθώς και όλους όσοι συνέβαλαν στην επιτυχία τούτης της γιορτής. Ιδιαίτερες ευχαριστίες στους μαθητές και στους καθηγητές τους, που κατάφεραν και βρήκαν τον χρόνο στο βαρύ πρόγραμμά τους, ξεδίπλωσαν το ταλέντο και την ευαισθησία τους και έδωσαν τον καλύτερο εαυτό τους, συμβάλλοντας έτσι στη επιτυχία της εκδήλωσης.












Φωτογραφίες: Γωγώ Αναστασιάδου

Δευτέρα, 21 Μαρτίου 2016

Νέα περί της δολοφονίας του Σύρου ποιητή Μοχάμαντ Μπασίρ Αλ Αανί και του γιου του




Οι τζιχαντιστές από το Ισλαμικό Κράτος σκότωσαν την Πέμπτη τον Σύρο ποιητή Μοχάμαντ Μπασίρ Αλ Αανί (Mohammad Bashir al Aani) και τον γιο του Εγιάς (Eyass), που τους είχαν πιάσει έξω από την πόλη Ντέιρ Αλ Ζουρ στην ανατολική Συρία, σύμφωνα με το συριακό πρακτορείο ειδήσεων SANA.

Οι τρομοκράτες της οργάνωσης Ισλαμικό Κράτος είχαν απαγάγει τον ποιητή και τον γιο του και τους είχαν μεταφέρει σε άγνωστη τοποθεσία, σύμφωνα πάντα με το SANA.

Ο Αανί, που είχε γεννηθεί το 1960, ήταν ένας από τους επιφανείς Σύρους ποιητές και μέλος της Ένωσης Αράβων Συγγραφέων στη Συρία.

Είχε εκδώσεις τρεις ποιητικές συλλογές.


Ανακοίνωση της Εταιρείας Συγγραφέων

Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης - Δολοφονία Σύρου Ποιητή

                                   μα επί τέλους! πια ο καθείς γνωρίζει πως
                                   από καιρό τώρα
                                   -και προ παντός στα χρόνια τα δικά μας τα σακάτικα-
                                   είθισται
                                   να δολοφονούν τους ποιητάς

                                                                         ΝΙΚΟΣ ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟΣ


Η Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης, «πνευματικό τέκνο» της ελληνικής Εταιρείας Συγγραφέων, βρίσκει την ποίηση τραυματισμένη και τον κόσμο σκοτεινιασμένο από κρίσεις, πολέμους και θρησκευτικούς φανατισμούς. Πριν από λίγες μέρες, το ισλαμικό κράτος δολοφόνησε τον επιφανή σύρο ποιητή, Μπασίρ Αλ Αανί. Πρόσφατα, η Σαουδική Αραβία καταδίκασε σε θάνατο τον παλαιστίνιο ποιητή Άσραφ Φαγιάντ. Όταν, το 1998, η Εταιρεία Συγγραφέων πρότεινε τη δημιουργία μιας παγκόσμιας ημέρας ποίησης, πρόταση την οποία αποδέχτηκε αργότερα η Unesco καθιερώνοντας αυτόν τον ετήσιο εορτασμό, οι Έλληνες συγγραφείς οραματίζονταν ένα μέλλον πιο φωτεινό και πιο ποιητικό. «Οι νέοι ναζί του ISIS σκότωσαν τον Μπασίρ Αλ Αανί, αλλά δεν μπορούν να σκοτώσουν την ποίηση», έγραψε ο δημοσιογράφος Γουαέλ Σαγουάχ αποχαιρετώντας τον φίλο του Μπασίρ Αλ Αανί, που δολοφονήθηκε, μαζί με τον γιο του, από το Ισλαμικό Κράτος. Κι η Εταιρεία Συγγραφέων υπενθυμίζει και πάλι: «Είμαστε εδώ για να υπερασπιστούμε την ποίηση: την Ποίηση όσο ακόμα μπορεί να αποτελεί έναν επιπλέον ορισμό της ελευθερίας».

Για τη δολοφονία του Μπασίρ Αλ Αανί, βλ.:


και


Σάββατο, 19 Μαρτίου 2016

Ποιητικός Πυρήνας - Άνοιξη. Πρόσκληση - Δελτίο Τύπου




ΠΟΙΗΤΙΚΟΣ ΠΥΡΗΝΑΣ - ΑΝΟΙΞΗ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ - ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ


Μια γιορτή για την Ποίηση και την Άνοιξη

Σας προσκαλούμε να γιορτάσουμε μαζί την Παγκόσμια Ημέρα της Ποίησης, με ανάγνωση ποιημάτων, δραματοποιημένη ποίηση και τραγούδια για την Άνοιξη
την Κυριακή 20 Μαρτίου στις 20:00 στην Sala του πολυχώρου Ελιά στην Βέροια.


Συμμετέχουν


Διαβάζουν οι ποιητές
Βασίλης Δασκαλάκης
Δημήτρης Ιορδ. Καρασάββας
Σούλης Λιάκος
Δημήτρης Γ. Παπαστεργίου
Παύλος Παρασκευαΐδης
Ιγνάτης Χουβαρδάς



Στην Ποιητική ομάδα του 1ου ΓΕΛ Βέροιας

Υπεύθυνοι καθηγητές:
Ροδούλα Κοκελίδου, φιλόλογος
Αλέξανδρος Ζαφειρόπουλος, φιλόλογος

Την ομάδα απαρτίζουν:
Δημήτρης Κογκέζος
Ελένη Μελιοπούλου
Αριστείδης Σιδηρόπουλος
Ευαγγελία Σοφοπούλου
Ιωάννα Τζίκα
Ηρώ Τροχίδου
Κωνσταντίνα Τσέου
Στεφανία Χριστοδουλίδου

Τραγούδι: Μαρία Θεοχαροπούλου



Στην Ομάδα δραματοποιημένης ποίησης του 5ου ΓΕΛ Βέροιας

Υπεύθυνη: Ολυμπία Μπέτσα, φιλόλογος
Σκηνοθετική επιμέλεια: Βίκυ Κουκάρα, πληροφορικός
Υπεύθυνος μουσικής ομάδας: Γιάννης Γεωργουδάκης φυσικός

Την ομάδα απαρτίζουν:
Χρήστος Καλαϊτζίδης
Αργύρης Μισιρλής
Μαρία Νταμοτσίδου
Μάρθα Ορφανίδου
Ράνια Πανταζή
Άρτεμη Παπαδημητρίου
Χρύσα Παπαδοπούλου
Τζένη Πασίδου
Βάνα Σιδηροπούλου
Ελευθερία Τσαουσίδου
Κωνσταντίνος Τύπος

Μουσική ομάδα του 5ου ΓΕΛ Βέροιας:
Νικολέτα Τσαμπούρη
Δημήτρης Τσολακίδης
Ασημίνα Σελάμι




Το μουσικό σχήμα απαρτίζουν
Κώστας Γεωργίου
Μαρία Γεωργίου
Μάριος Δασκαλάκης
Γεωργία Παπανίδου
Χρήστος Τρέβλας



Την εκδήλωση συντονίζει η Ευγενία Καβαλλάρη, φιλόλογος, πρόεδρος του Συνδέσμου Φιλολόγων Ημαθίας




Πέμπτη, 17 Μαρτίου 2016

Γιώργος Ναούμης, "Νεζινέ"





Νεζινέ

Η Νεζινέ είχε μεγάλα καστανά μάτια
κι άσπρο χαμόγελο
σαν κοιλίτσα χελιδόνας.
Τα επιδείκνυε για διαβατήριο περνώντας τα σύνορα
κι αντίκρισε τη θάλασσα των παραμυθιών
φορτωμένη σε γέρικη αγκαλιά
με κρεμάμενα πόδια
σαν το ξεκούρδιστο εκκρεμές του κόσμου.
Η Νεζινέ καταπίνοντας
μια θάλασσα με παραμύθια
πρόλαβε να δακρύσει
στη ζωγραφιά που είχαν φτιάξει,
λερώνοντας την πέρα ως πέρα
με σκούρα κηλίδα.
Η Νεζινέ κατόπιν,
εύκολα πέρασε
όλα τα σύνορα του κόσμου…



Τρίτη, 15 Μαρτίου 2016

Αντώνης Αντωνάκος, "Η μουσική των αγρών"


(Vincent van Gogh, "Wheat Fields after the Rain", 1890)


Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΤΩΝ ΑΓΡΩΝ


Δύστυχο ποίημα δεν αξιώθηκες
το φως του ήλιου.
Έσκασες τα μεσάνυχτα ωσάν βεγγαλικό
μέσα στον ύπνο μου.
Και σηκώθηκα με τα κόκκινα μάτια του κουνελιού
με τα λευκά ματόκλαδα
απ’ το χοντρό αλάτι του ύπνου.


Τις αλήθειες τις παραμιλάς στον ύπνο
και τις ξεχώνεις όπως η δυνατή βροχή
τις αδύναμες ρίζες.
Βλέπω σανίδες πεταμένες στο χώμα.
Από κάτω υγρασία λάσπη και σκουλήκια.
Χνάρια απ’ τις κότες
και τον πετεινό να φεύγει πηδηχτά πάνω στο
μουσκεμένο σανό
όπως το πετυχαίνει η ποίηση.


Μας κλέβει στο ζύγι η έμπνευση.
Λυγερή και έκλυτη. Σαν βροχούλα
ολημερίς που πρέπει να βρει χώμα.
Να βρει τις ρίζες. Να θρυμματιστεί
σε χίλιες δυο ουσίες. Κι άλλες τόσες
να σαπίσει τον ένδοξο σπόρο. Να
βγει στέρφα η σοδειά. Σαν σκόρπια
κομματάκια θανάτου που δε βγάλαν καρπούς.




Από τη συλλογή «Η μουσική των αγρών», 2014, Αθήνα: bibliotheque.

Κυριακή, 13 Μαρτίου 2016

Ivo Andrić, "Jelena, žena koje nema", (μετάφραση - επίμετρο: Jelena Bosnjaković ex Bajraktarović)




IVO ANDRIĆ - JELENA, ŽENA KOJE NEMA

(η γυναίκα που δεν υπάρχει / η γυναίκα των ονείρων μου)

(αποσπάσματα)


Αυτό από το οποίο θα ήθελα να αποδράσω, με συνοδεύει...
Βαδίζουμε μέσα από το υγρό σκοτάδι και το ερημικό σκοτεινό τοπίο.
Η Γιέλενα ποτέ ξανά δε θα ανταποκριθεί. Το σκοτάδι, η υγρασία. Δεν είναι το στοιχείο της.
Εμπρός μου - νύχτα χωρίς ύπνο, απέραντη, άγρια, σχηματισμένη έρημος.
Μου φαίνεται πως κανένα ζωντανό ον δε θα τη δει και δε θα επιζήσει για να δει το τέλος της.
Αλλά για εμένα, αξίζει να ζουν και να περιμένουν.
Να ζουν με την ελπίδα στην αναμονή. Αλλά και χωρίς ελπίδα.
Μεταξύ μας ήταν πάντα κάπως έτσι: όταν έλειπε, έλειπε σα να μην εμφανιζόταν πραγματικά ποτέ ξανά και όταν είναι εδώ, τότε είναι παρούσα σαν αυτό να είναι το πιο φυσικό πράγμα στον κόσμο, λες και αιώνια θα σταθεί και χωρίς αμφιβολία καμιά θα παραμένει εδώ.
Αλλά τώρα μου φαίνεται ότι αυτό ήταν μόνο μια πλάνη ενός παραπλανημένου ανθρώπου.
Στην πραγματικότητα, αυτή δε ξέρει για εμένα, ενώ εγώ μόνο για εκείνη...
Θα μπορούσα να πω ότι πάντα ζούσα βάσει των συναισθημάτων μου σε μια φαντασμαγορία και τώρα ζω στη θύμηση αυτών των αναμνήσεων.
Αλλά, Άνοιξη είναι. Πάλι Άνοιξη. Είμαι γεμάτος, ήρεμος και μπορώ να περιμένω...
Ξέρω ότι παντού και πάντα μπορεί να εμφανιστεί η Γιέλενα, η γυναίκα που δεν υπάρχει.
Απλά να μη χάσω την ελπίδα να περιμένω!

(...)

Έτσι αυτή έρχεται πάντα από την υπέροχη σάλα, με τη συνοδεία μουσικής ή αρώματος.
(Μουσική τυχαία, μοναχικός ήχος που μοιάζει ασυνήθιστος και σημαντικός, άρωμα ενός ολόκληρου τοπίου ή βοριά που προαναγγέλλει το πρώτο χιόνι.)
Αλλά το έχω συνηθίσει και δε περίμενα να πνιγώ στην ατελείωτη γλυκύτητα που σκορπάει η εμφάνιση της.
Και το γεγονός πως πια δεν εμφανίζεται, πως πια δεν υπάρχει, αυτό με προσέβαλε, σαν αρρώστια που μόνο μια φορά σε χτυπά στη ζωή.
Ναι, αυτή εμφανίζεται σχεδόν αποκλειστικά την περίοδο από τα τέλη του Απρίλη ως τις αρχές του Νοέμβρη.
Κατά τη διάρκεια του Χειμώνα πολύ σπάνια κι αν συμβεί, αυτό γίνεται πάντα όταν υπάρχει ήλιος και φως.
Και όπως ο ήλιος ανατέλλει, έτσι η εμφάνιση της γίνεται όλο και πιο συχνή και πιο ζωντανή.
Τον Μάη, σπάνια και ακανόνιστη.
Τον Ιούλιο, τον Αύγουστο, σχεδόν καθημερινά. Και τον Οκτώβριο, όταν ο απογευματινός ήλιος χάνεται και όταν εκείνη κάποιος άνθρωπος την πίνει δίχως τέλος − κουρασμένος από την δίψα − αυτή σίγουρα δεν είναι μακριά από εμένα, καθώς εγώ κάθομαι στο καλυμμένο από ύφασμα ηλίου και της σκιάς των φύλλων αίθριο.
Την αισθάνομαι στο δωμάτιο με ένα απλό θρόισμα των φύλλων του βιβλίου ή με το κροτάλισμα των αρμών. Η πιο συχνή επαφή όμως είναι αόρατη και βουβή, κάπου πίσω από τη σκιά μου.
Και εγώ περνάω ώρες στην αίσθηση της παρουσίας της, η οποία είναι ό,τι περισσότερο μπορούν να προσφέρουν τα μάτια και τα αυτιά. Έχοντας διδαχτεί από την πολύχρονη εμπειρία μου, γνωρίζω ότι κοιμάται στη σκιά μου, λες και αυτή είναι θαυματουργό άλσος από το οποίο ανεβαίνει και εμφανίζεται σε εμένα τακτικά και απροσδόκητα, σύμφωνα με νόμους που δύσκολα μπορείς να αντιληφθείς στο τέλος.
Κυκλοθυμικά και απρόβλεπτα, όπως μπορείς να αναμένεις μόνο πλάσματα σαν τη γυναίκα και τα φαντάσματα.



       Σχετικά με το βιβλίο:



Οπισθόφυλλο:

Η ιστορία (1962) ανήκει στην περίοδο του Μεσοπολέμου. Είναι η έκφραση μιας αφηρημένης ιδέας σε συγκεκριμένους όρους, γεγονός που υποδηλώνει τη δύναμη με την οποία αρκετά αφηρημένες έννοιες και αόριστες εντυπώσεις μπορούν να επιβληθούν στην φαντασία, απαιτώντας να αναγνωριστούν ως όχι λιγότερο πραγματικές από την "πραγματικότητα".
Η ιστορία της εξαφανισμένης γυναίκας - μια ιστορία που σε πολλές περιπτώσεις φάνηκε αινιγματική, αλλά αποσαφηνίστηκε σημαντικά όταν θεωρήθηκε ως μια αλληγορία της ζωής της τέχνης.
Η Γιέλενα όπως η Ευρυδίκη είναι μια εξαιρετικά όμορφη γυναίκα, αλλά ο αφηγητής δεν ζει για τις απατηλές επισκέψεις της, καθώς απλώς την επιθυμεί, αλλά επειδή η ίδια η ζωή μεταμορφώνεται όταν αυτή καταφτάνει. Η ζωή του είναι απείρως πλούσια και σημαντική με την παρουσία της, βρίσκεται χαρούμενος δίχως αιτία, ενώ χωρίς αυτή, απελπίζεται, σε μια ασήμαντη ερημιά.
Η Γιέλενα στην πραγματικότητα είναι όλα τα νυχτερινά οράματα του καλλιτέχνη που περιέχονται σε μία συγκεκριμένη φιγούρα, η οποία είναι τόσο όμορφη όσο τίποτα άλλο που θα μπορούσε ποτέ να υπάρξει.
Ο αφηγητής παραδέχεται από την αρχή ότι αυτή η γυναίκα είναι μόνο μια ψευδαίσθηση, καθώς την αναφέρει «σαν μια αρρώστια που μόνο μια φορά στη ζωή μπορεί να σε χτυπήσει» και κάθε του ευφάνταστη προσπάθεια έχει στόχο τη συχνή επανάληψη αυτής της ψευδαίσθησης − έτσι ώστε να κερδίσει την Ευρυδίκη του ξανά και ξανά μεταξύ ονείρου και πραγματικότητας. Ο Ορφέας πρέπει να την αναμένει συνεχώς αλλιώς αυτή δεν θα έρθει ποτέ. Είναι πάντα και μόνο το προϊόν της λύρας του καλλιτέχνη. Ως εκ τούτου αυτή είναι αθάνατη, αθάνατη για την τέχνη, αλλά αν την βλέπει ως πραγματικότητα στο φως της ημέρας, αυτή γλιστρά πίσω και πάνω από κάθε όριο, και γίνεται μέρος του κόσμου της παροδικότητας, όπου ο Άδης έχει ολόκληρη την κυριαρχία.



Ποια ήταν η Γιέλενα;

“Αγαπητέ Ivo, δε ξέρω αν θυμάστε την Κρακοβία, την οδό Bonarovska και την οικογένεια Iržikovski. Είμαι η Helena Iržikovska...”
Αυτή είναι η αρχή μιας επιστολής η οποία διατηρείται στα αρχεία της Σερβικής Ακαδημίας Επιστημών. Η συγκεκριμένη επιστολή έφτασε στην διεύθυνση του Andrić όταν κέρδισε το Βραβείο Νόμπελ, δεν δημοσιοποιήθηκε ποτέ, αλλά από την αναφορά της αρχής και βάσει λεγομένων, ορισμένα στοιχεία δείχνουν πως η γυναίκα αυτή ίσως να είναι η απάντηση στο μυστήριο που επικρατεί, γύρω από το συγκεκριμένο βιβλίο.
Κατά την περίοδο των σπουδών του στην Κρακοβία φημολογείται πως ο Andrić γνώρισε τη νεαρή τότε πιανίστρια Helena Iržikovska, καθώς υπήρξε ένοικος της οικογένειας της. Πιθανόν η γυναίκα αυτή να ήταν η αγαπημένη που ποτέ δε ξέχασε...
Με έρευνες που έγιναν διαπιστώθηκε πως όντως την περίοδο εκείνη υπήρξε η οικογένεια Iržikovski. Είχαν δυο κόρες, την Jadviga και την Helena. Η πρώτη εξαφανίστηκε σε ένα από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης, ενώ η Helena αργότερα παντρεύτηκε. Ήταν ένα πολύ όμορφο κορίτσι και ο θαυμασμός των αντρών ήταν μεγάλος. Στο γραφείο της ενορίας όπου άνηκε η οικογένεια, δε βρέθηκε κανένα έγγραφο σχετικά με τη γέννηση και τον ενδεχόμενο θάνατο της Helena. Το πώς συνέβη αυτό είναι ένα ακόμη μυστήριο ή απλώς μια σύμπτωση. Το μόνο σίγουρο είναι πως η γυναίκα αυτή υπήρξε και αποτέλεσε πολύ πιθανόν την έμπνευση του συγγραφέα.

Μία άλλη εκδοχή, υποστηρίζει πως ο Andrić εμπνεύστηκε την ηρωίδα του από την Milica Babić. Διατηρούσαν επαφή μέσω αλληλογραφίας ενώ εκείνη ήταν ακόμη παντρεμένη με τον Nenad Jovanović. Η κατάσταση αυτή κράτησε τρεις δεκαετίες, μέσα στα χρόνια αυτά ο Andrić προσπαθούσε να ξεφύγει από την σκέψη της απαγορευμένης του αγάπης ταξιδεύοντας, αλλά στο δρόμο της επιστροφής τις περισσότερες φορές κατέληγε στη φιλική συντροφιά της Milica και του συζύγου της. Περίμενε τριάντα χρόνια ώστε να είναι ελεύθερη. Ήταν 66 ετών όταν αυτό συνέβη και ήταν η πρώτη και μοναδική σύζυγος του. Ο ίδιος είχε πει: «Τίποτα δεν έρχεται πριν να πρέπει να συμβεί».
Έζησε μαζί της για δέκα χρόνια στο πρώτο δικό του σπίτι − το οποίο σήμερα διατηρείται ως μουσείο (οδός Proleterskih Brigada 2a) – μέχρι τον θάνατο της το 1968.



Με τη σύζυγο του Milica Babić



Ivo Andrić



Ο Ivo Andrić γεννήθηκε στις 9 Οκτωβρίου 1892 στο Travnik. Ήταν ακόμη στα σπάργανα όταν μετακινήθηκαν στο Σαράγιεβο λόγω της υπηρεσίας του πατέρα του, εκεί δυο χρόνια αργότερα, το 1984, ο πατέρας του πέθανε από φυματίωση. Η μητέρα του βρέθηκε σε δύσκολη οικονομική κατάσταση και εμπιστεύτηκε τον γιο της στην αδελφή του συζύγου της, η οποία κατοικούσε με τον αυστριακής καταγωγής σύζυγος της στο Višegrad, με τον οποίο δεν είχε αποκτήσει παιδιά. Μεγάλωσε με περίσσια αγάπη από τους θείους του στις όχθες του ποταμού Δρίνου, κοντά στη γέφυρα του Mehmet Paša Sokolović.
Στο Višegrad τελείωσε το δημοτικό σχολείο και το φθινόπωρο του 1903 γράφτηκε στο Μεγάλο γυμνάσιο στο Σαράγιεβο, το παλαιότερο γυμνάσιο της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης. Ζούσε με τη μητέρα του, η οποία εργαζόταν ως υφάντρια σε ένα εργοστάσιο χαλιών. Αργότερα όταν βρέθηκε στο λύκειο παρατηρήθηκε ως μέλος της εθνικιστικής νεολαίας, έγινε μέλος της οργάνωσης Mlada Bosna (Νέα Βοσνία) και στήριζε τον αγώνα για ανεξαρτησία.
Το 1912 γράφτηκε στο Βασιλικό Πανεπιστήμιο του Franz Joseph I στο Ζάγκρεμπ, με υποτροφία. Την επόμενη χρονιά μετακομίζει στη Βιέννη λόγω σπουδών. Εξαιτίας του κλίματος υποφέρει από πνευμονία. Με τη βοήθεια ενός παλαιού καθηγητή του, παίρνει μεταγραφή για την Κρακοβία. Την περίοδο εκείνη ποιήματα του δημοσιεύονται σε κροατικό ανθολόγιο αφιερωμένο σε νέους ποιητές.
Από την Κρακοβία φεύγει επειγόντως στις 28 Ιουνίου 1914, καθώς μαθαίνει για τη δολοφονία του Αρχιδούκα Φερδινάρδου από τον Σέρβο εθνικιστή Γκαβρίλο Πρίντσιπ. Φτάνει στο Σπλιτ με τραίνο στα μέσα του Ιουλίου όπου και συλλαμβάνεται από την αυστριακή αστυνομία. Αρχικά μεταφέρθηκε στις φυλακές του Σίμπενικ και αργότερα στο Μάριμπορ, παρέμεινε εκεί ως τον Μάρτιο του 1915.
Τρία χρόνια αργότερα δημοσιεύει το πρώτο του βιβλίο “Ex Ponto”.
Αργότερα στις 12 Ιανουαρίου του 1923 διορίζεται υποπρόξενος στο Γκρατς. Μετακόμισε εκεί και καθώς δεν ήταν πτυχιούχος πανεπιστημίου ξεκίνησε να φοιτά στην Φιλοσοφική Σχολή της πόλης.
Το 1928 διορίζεται υποπρόξενος στη Μαδρίτη, ακολούθησαν κι άλλες μετακινήσεις με την κορύφωση της διπλωματικής του καριέρας το 1933 ως πρέσβης στο Βερολίνο. Την χρονιά του 1937 λαμβάνει διάκριση από τον πρόεδρο της Πολωνίας λόγω των ενεργειών του υπέρ φυλακισμένων Πολωνών. Επέστρεψε στη Σερβία και συγκεκριμένα στο Βελιγράδι το 1941 μετά την απόσυρση του από το διπλωματικό σώμα και αρνούμενος να λάβει τη σύνταξη του. Κατά την διάρκεια του πολέμου αρνήθηκε να δημοσιεύσει κάποιο έργο του. Η “Βοσνιακή Τριλογία” γράφτηκε την περίοδο του πολέμου αλλά δημοσιεύτηκε μετά το τέλος του, το 1945. Στο Višegrad επέστρεψε πάλι το 1953.
Στις 19 Οκτωβρίου του 1961 γίνεται γνωστό πως είναι ένας από τους υποψηφίους για το Νόμπελ Λογοτεχνίας. Επτά μέρες αργότερα του απονέμεται το βραβείο «για την επική δύναμη των λογοτεχνικών του θεμάτων και τον τρόπο που απεικονίζει την ανθρώπινη μοίρα, αντλώντας υλικό από την ιστορία της πατρίδας του» . Με τη σειρά της η Πολιτιστική - Εκπαιδευτική Κοινότητα της Σερβίας του απονέμει το βραβείο Vuk Karadžić.
Αφού διαγνώστηκε με σοβαρό πρόβλημα ροής του αίματος στον εγκέφαλο, πέρασε μεγάλα διαστήματα εντός του νοσοκομείου.
Έφυγε από τη ζωή στις 13 Μαρτίου 1975. Στις 24 Απριλίου στο Νέο Κοιμητήριο του Βελιγραδίου τοποθετήθηκε η λάρνακα του Ivo Andrić.


Άγαλμα του Ivo Andrić κάτω από το διαμέρισμα του στο Βελιγράδι.
Η γραφή στα σκαλοπάτια:
“Έφυγα. Πίσω μου έμειναν όλα όσα οι άνθρωποι είπαν, όπως η ομίχλη που χάνεται.
Και όσα κάνανε, τα φέρω στην παλάμη του ενός χεριού.”



Jelena Bosnjaković ex Bajraktarović



Σημείωση του ιστολογίου:
Για πρώτη φορά αποδίδονται αποσπάσματα του βιβλίου "Jelena, žena koje nema" στα ελληνικά.